Polikistik Over Sendromu (PCOS) Nedir Her 10 Kadından Biri Neden Risk Altında

Polikistik Over Sendromu (PKOS), doğurganlık çağındaki kadınlarda sıkça görülen, yumurtalık kistleri, adet düzensizliği, aşırı tüylenme, akne ve kısırlık gibi belirtilere yol açabilen bir hormonel bozukluktur. Uzmanlar, sendromun tanı ve tedavi süreçleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.

PKOS Bir Metabolik Hastalık

Doç. Dr. Fatma Ketenci Gencer, PKOS’un altta yatan insülin direnci ve artmış androjen (kıllanma, sivilcelenme gibi belirtilere neden olan hormon) seviyeleri ile karakterize metabolik bir hastalık olduğunu belirtti. Hastalar, yaş gruplarına göre farklı şikayetlerle başvurabiliyor. Adölesan dönemde daha çok kıllanma ve adet düzensizliği görülürken, üreme çağındaki kadınlar kısırlık sorunlarıyla gelebiliyor. Tanı için genellikle Rotherham Kriterleri kullanılıyor. Bu kriterler arasında ultrasonda çok sayıda olgunlaşmamış yumurtacık, artmış sivilcelenme ve kıllanma, düzensiz adet görme bulunuyor. Bu üç kriterden ikisinin varlığı tanı koymak için yeterli olabiliyor.

Dr. Gencer, PKOS’un kesin bir tedavisi olmadığını, bunun yerine şikayetlere yönelik kişiye özel tedavi planları uygulandığını vurguladı. Özellikle insülin direnci, ilerleyen dönemlerde diyabet riskini artırabiliyor. Gebelik döneminde ise gebeliğe bağlı şeker ve hipertansiyon gibi durumlar daha sık görülebiliyor. Bu riskleri azaltmak için kilo verme, yaşam tarzı değişiklikleri ve Akdeniz diyeti gibi beslenme düzenlemeleri öneriliyor. Gerekli durumlarda insülin hassasiyetini artıran medikal tedaviler de uygulanabiliyor.

PKOS ve Kısırlık İlişkisi

PKOS hastalarının çocuk sahibi olamayacağı yönündeki genel kanının aksine, Dr. Gencer bu durumun kesinlikle doğru olmadığını ifade etti. Yumurtlamayı baskılayan insülin direncinin tedavi edilmesiyle, yaşam tarzı değişiklikleri veya insülin hassasiyetini artıran ilaçlarla yumurtlamanın sağlanabileceğini belirtti. Bu durumda kişinin kendiliğinden gebe kalma şansının arttığını söyledi. Yumurta çatlatma tedavileri veya tüp bebek gibi yardımcı üreme tekniklerinin de kullanılabileceğini ekledi. Özellikle tüp bebek tedavisinde PKOS hastalarının gebe kalma oranlarının diğer hasta gruplarına göre daha yüksek olduğu gözlemleniyor.

Sendromun görülme sıklığına bakıldığında, Türkiye’de ve dünyada oranların benzer olduğu, her 10 kadından yaklaşık 1’inde görüldüğü belirtildi. Yıllık kadın doğum muayenelerinin yeterli olduğu ancak 45-50 yaş civarında anormal ve yoğun adet kanamalarının asla göz ardı edilmemesi gerektiği vurgulandı. Meme kanseri riskine karşı da erken yaşlarda tarama ve kendi kendine meme muayenesinin önemi üzerinde duruldu. İnsülin direncini kırmanın en etkili yollarından birinin kilo vermek olduğunu, bu durumun bile tek başına yumurtlamayı geri getirebileceği ve spontane gebeliği sağlayabileceği belirtildi.